Jak wypłacać wynagrodzenie wspólnikowi i zarządowi w spółce na estońskim CIT?
Wynagrodzenie wspólnika i członka zarządu w spółce opodatkowanej estońskim CIT wymaga szczególnej ostrożności. Sam fakt, że spółka wypłaca pieniądze wspólnikowi lub członkowi zarządu, nie oznacza jeszcze, że powstaje obowiązek zapłaty estońskiego CIT. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim tytuł prawny wypłaty, jej rzeczywisty charakter oraz powiązanie ze statusem wspólnika.
W praktyce niewłaściwie skonstruowany model wynagradzania może prowadzić do powstania tzw. ukrytych zysków, a tym samym do dodatkowego zobowiązania podatkowego po stronie spółki.
Dlatego przed wypłatą wynagrodzenia warto odpowiedzieć na pytanie:
Jak wynagradzać wspólnika i zarząd, aby pieniądze legalnie trafiały ze spółki do właściciela, a jednocześnie nie generowały niepotrzebnego podatku w estońskim CIT?
1. Estoński CIT nie oznacza zakazu wypłacania wynagrodzeń
Spółka na estońskim CIT może normalnie wypłacać wynagrodzenia osobom zaangażowanym w jej działalność.
Możliwe są m.in.:
- wynagrodzenie członka zarządu z tytułu pełnienia funkcji,
- wynagrodzenie z umowy o pracę,
- wynagrodzenie z umowy zlecenia lub o dzieło – jeżeli charakter wykonywanych czynności uzasadnia zastosowanie takiej umowy,
- wynagrodzenie z kontraktu menedżerskiego,
- wynagrodzenie za rzeczywiście świadczone usługi,
- a także dywidenda z wypracowanego zysku.
Każdy z tych sposobów ma jednak inne konsekwencje podatkowe i składkowe.
W estońskim CIT szczególnego znaczenia nabiera również kwalifikacja świadczeń jako ukrytych zysków. Ustawa o CIT obejmuje ryczałtem nie tylko podzielony zysk, ale również m.in. ukryte zyski oraz wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą.
2. Wynagrodzenie członka zarządu z tytułu powołania
Jednym z często stosowanych rozwiązań jest wynagrodzenie członka zarządu wypłacane na podstawie uchwały o powołaniu.
To rozwiązanie jest szczególnie interesujące w spółkach, w których wspólnik jednocześnie pełni funkcję członka zarządu.
Z punktu widzenia PIT wynagrodzenie członka zarządu z tytułu pełnienia funkcji jest kwalifikowane jako przychód z działalności wykonywanej osobiście.
Jednocześnie trzeba przeanalizować je z perspektywy estońskiego CIT.
Jeżeli świadczenie dla wspólnika jest związane z jego prawem do udziału w zysku, może zostać zakwalifikowane jako ukryty zysk. Ustawowa definicja obejmuje świadczenia pieniężne i niepieniężne otrzymywane przez wspólnika w związku z prawem do udziału w zysku.
Czy każde wynagrodzenie członka zarządu jest ukrytym zyskiem?
Nie.
Kluczowe jest ustalenie, czy wynagrodzenie ma rzeczywisty związek z pełnieniem funkcji oraz czy jego wysokość odpowiada charakterowi wykonywanych obowiązków.
W praktyce szczególnego znaczenia nabiera analiza:
- zakresu obowiązków członka zarządu,
- wysokości wynagrodzenia,
- porównania wynagrodzenia z warunkami rynkowymi,
- faktycznego wykonywania funkcji,
- relacji pomiędzy wspólnikiem a spółką.
Nie należy więc przyjmować zasady, że „wynagrodzenie wspólnika = zawsze ukryty zysk”.
3. Umowa o pracę ze wspólnikiem
Wspólnik może być również pracownikiem spółki.
Jest to rozwiązanie szczególnie uzasadnione wtedy, gdy wspólnik rzeczywiście wykonuje określone obowiązki pracownicze, np.:
- kieruje określonym działem,
- zajmuje się sprzedażą,
- odpowiada za marketing,
- prowadzi projekty,
- wykonuje pracę specjalistyczną,
- realizuje zadania operacyjne.
Umowa o pracę powinna odpowiadać rzeczywistemu zakresowi wykonywanych obowiązków.
Sama formalna umowa nie wystarczy, jeżeli w rzeczywistości jej celem jest wyłącznie transfer środków ze spółki do wspólnika.
Wynagrodzenie ze stosunku pracy jest dla wspólnika przychodem ze stosunku pracy i podlega zasadom PIT właściwym dla tego źródła.
4. Wynagrodzenie za usługi świadczone przez wspólnika
Kolejnym rozwiązaniem może być odpłatne świadczenie usług na rzecz spółki.
Przykładowo wspólnik może wykonywać na rzecz spółki określone usługi specjalistyczne, jeżeli rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą i charakter współpracy uzasadnia takie rozwiązanie.
Tutaj jednak należy zachować szczególną ostrożność.
Nie wystarczy wystawienie faktury.
Spółka powinna być w stanie wykazać:
co zostało wykonane → przez kogo → za jaką cenę → na jakiej podstawie → dlaczego spółka potrzebowała tej usługi.
Szczególnie istotna jest również kwestia ceny.
Jeżeli wspólnik wystawia spółce faktury na bardzo wysokie kwoty, a zakres świadczeń jest niewielki lub trudny do udokumentowania, pojawia się istotne ryzyko podatkowe. Należy pamiętać, że usługa musi odpowiadać cenom rynkowym.
5. Wynagrodzenie wspólnika a ukryte zyski
To jeden z najważniejszych tematów w estońskim CIT.
Ukryty zysk to świadczenie wykonane w związku z prawem wspólnika do udziału w zysku, inne niż formalna wypłata podzielonego zysku.
Przykładami mogą być określone świadczenia wykonywane na rzecz wspólnika, które w rzeczywistości prowadzą do dystrybucji wartości ze spółki do właściciela.
Dlatego przy każdej wypłacie dla wspólnika warto przeprowadzić test:
TEST BEZPIECZNEJ WYPŁATY
1. Jaki jest tytuł wypłaty?
Umowa o pracę? Powołanie? Umowa usługowa? Dywidenda?
2. Czy świadczenie jest rzeczywiście wykonywane?
Czy za wypłatą stoi realna praca lub usługa?
3. Czy wysokość wynagrodzenia jest uzasadniona?
Czy odpowiada zakresowi obowiązków i warunkom rynkowym?
4. Czy świadczenie ma związek z prawem do udziału w zysku?
Jeżeli tak, należy szczegółowo przeanalizować możliwość powstania ukrytego zysku.
5. Czy dokumentacja jest kompletna?
Umowa, uchwała, zakres obowiązków, ewidencja wykonanych prac, faktury lub inne dowody.
6. Dywidenda w estońskim CIT – czym różni się od wynagrodzenia?
Dywidenda jest klasycznym sposobem wypłaty zysku wspólnikom.
W estońskim CIT opodatkowanie jest przesunięte przede wszystkim na moment dystrybucji zysku. Ministerstwo Finansów wskazuje, że podstawowym przypadkiem wypłaty zysku jest właśnie dywidenda.
To jednak nie oznacza, że każdą wypłatę ze spółki należy „przerobić” na dywidendę.
Wynagrodzenie i dywidenda pełnią zupełnie różne funkcje.
Wynagrodzenie jest zapłatą za pracę, pełnienie funkcji lub wykonanie określonych usług.
Dywidenda jest natomiast wypłatą zysku należnego wspólnikowi.
Nie należy więc wykorzystywać dywidendy jako substytutu wynagrodzenia za bieżącą pracę zarządu.
7. Najczęstszy błąd: „wypłacę sobie pieniądze jako wspólnik”
Właściciel spółki powinien szczególnie uważać na wypłaty, które nie mają jasno określonego tytułu.
Przelew:
„wypłata dla wspólnika”
nie jest prawidłowym sposobem dokumentowania transferu środków ze spółki.
Każda wypłata powinna mieć konkretną podstawę prawną i ekonomiczne uzasadnienie.
Niebezpieczne mogą być również:
- prywatne wydatki opłacane kartą spółki,
- prywatne zakupy finansowane przez spółkę,
- nieoprocentowane lub bezzwrotne finansowanie wspólnika,
- zawyżone wynagrodzenia,
- fikcyjne usługi,
- zawyżone faktury,
- korzystanie z majątku spółki do celów prywatnych bez odpowiedniego rozliczenia.
Estoński CIT obejmuje bowiem również ukryte zyski oraz wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą.
8. Wynagrodzenie zarządu a estoński CIT – jak podejść do tematu praktycznie?
W dobrze zaprojektowanym modelu wynagradzania warto rozdzielić trzy obszary:
A. Wynagrodzenie za zarządzanie
Za wykonywanie obowiązków członka zarządu.
B. Wynagrodzenie za pracę operacyjną
Za rzeczywistą pracę wykonywaną na rzecz spółki.
C. Wypłata zysku
Dywidenda – kiedy spółka podejmuje decyzję o podziale wypracowanego zysku.
Takie rozdzielenie pozwala zachować przejrzystość i ograniczyć ryzyko mieszania wynagrodzenia za pracę z dystrybucją zysku.
9. Czy wynagrodzenie wspólnika jest kosztem w estońskim CIT?
To bardzo częste pytanie.
W estońskim CIT klasyczne podejście do kosztów podatkowych nie działa tak jak przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Podstawą opodatkowania są określone kategorie dochodu wskazane w przepisach o ryczałcie, m.in. dochód z podzielonego zysku, ukrytych zysków oraz wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą.
Dlatego przy analizie wynagrodzenia nie należy ograniczać się do pytania:
„Czy to jest koszt podatkowy?”
Znacznie ważniejsze jest pytanie:
„Czy ta wypłata powoduje powstanie dochodu opodatkowanego estońskim CIT jako ukryty zysk?”
10. Jak ustalić bezpieczny poziom wynagrodzenia?
Nie ma jednej ustawowej kwoty, którą można uznać za automatycznie bezpieczną.
Przepisy przewidują szczególne wyłączenie dotyczące określonych wynagrodzeń. W części, w jakiej suma kwalifikowanych wynagrodzeń i zasiłków wypłaconych osobie fizycznej w danym miesiącu nie przekracza pięciokrotności średniego miesięcznego wynagrodzenia wypłacanego przez podatnika z określonych tytułów, świadczenia te nie są zaliczane do ukrytych zysków.
Jednocześnie ustawodawca wprowadza górne ograniczenie – kwota ta nie może przekroczyć pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.
Średnie wynagrodzenie ustala się za miesiąc poprzedzający miesiąc dokonania wypłaty.
Przy ustalaniu wynagrodzenia należy wziąć pod uwagę m.in.:
- wielkość spółki,
- zakres odpowiedzialności członka zarządu,
- branżę,
- skalę działalności,
- liczbę pracowników,
- przychody i rentowność,
- zakres podejmowanych decyzji,
- kwalifikacje osoby zarządzającej,
- wynagrodzenia rynkowe na podobnych stanowiskach.
Największym błędem jest ustalanie wynagrodzenia wyłącznie według tego, ile pieniędzy właściciel chce wypłacić ze spółki.
Najpierw należy ustalić wartość rzeczywiście wykonywanej pracy lub funkcji, a dopiero później skonstruować model wypłat.
11. Jak może wyglądać prawidłowy model wypłat?
Przykładowo wspólnik może jednocześnie:
pełnić funkcję członka zarządu
→ otrzymywać wynagrodzenie z tytułu powołania,
wykonywać pracę operacyjną
→ otrzymywać wynagrodzenie na podstawie odpowiedniej umowy,
posiadać udziały w spółce
→ otrzymywać dywidendę, jeżeli zostanie podjęta decyzja o podziale zysku.
Każda z tych płatności ma jednak inny charakter i powinna być odrębnie przeanalizowana.
12. Ile podatku zapłaci spółka?
W estońskim CIT stawka ryczałtu wynosi obecnie 10% dla małych podatników i podatników rozpoczynających działalność oraz 20% dla pozostałych podatników.
W przypadku ukrytych zysków oraz wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą podatek jest rozliczany w innym momencie niż podatek od podzielonego zysku – zasadniczo do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu dokonania wypłaty, wydatku lub wykonania świadczenia.
Dlatego błędna kwalifikacja wynagrodzenia może mieć bezpośredni wpływ na bieżące zobowiązania podatkowe spółki.
13. Co z PIT i ZUS wspólnika?
Estoński CIT dotyczy przede wszystkim opodatkowania spółki.
Nie oznacza to automatycznie braku podatku dochodowego po stronie wspólnika lub członka zarządu.
W zależności od rodzaju wypłaty występują:
- PIT,
- składki ZUS,
- składka zdrowotna,
- obowiązki płatnika po stronie spółki.
Dlatego optymalny model wypłat powinien być analizowany łącznie na poziomie spółki i osoby otrzymującej wynagrodzenie.
14. Czy można po prostu wypłacać sobie pieniądze ze spółki?
Nie.
Spółka z o.o. jest odrębnym podmiotem od swoich wspólników.
Pieniądze znajdujące się na rachunku spółki nie są prywatnymi pieniędzmi wspólnika.
Każdy transfer powinien mieć podstawę prawną.
W spółkach korzystających z estońskiego CIT ma to szczególne znaczenie, ponieważ nieprawidłowy transfer może zostać zakwalifikowany jako:
- ukryty zysk,
- wydatek niezwiązany z działalnością gospodarczą,
- albo inna kategoria dochodu opodatkowanego ryczałtem.
15. Jak bezpiecznie zaprojektować system wynagradzania?
W Mafika Accounting rekomendujemy rozpoczęcie od mapy przepływów pieniędzy pomiędzy spółką a wspólnikiem.
Należy przeanalizować:
1. Jaką funkcję pełni wspólnik?
2. Jakie czynności wykonuje dla spółki?
3. Na jakiej podstawie prawnej powinien otrzymywać wynagrodzenie?
4. Jakie wynagrodzenie odpowiada wartości jego pracy?
5. Czy wypłata może zostać uznana za ukryty zysk?
6. Jakie będą skutki PIT i ZUS?
7. Czy dokumentacja potwierdza rzeczywisty charakter świadczenia?
Dopiero po przeprowadzeniu takiej analizy warto ustalić ostateczny model wypłat.
Podsumowanie
Estoński CIT nie oznacza, że wspólnik musi czekać z otrzymaniem pieniędzy do wypłaty dywidendy.
Właściwie skonstruowany system wynagradzania może obejmować wynagrodzenie za pełnienie funkcji członka zarządu, wynagrodzenie za pracę lub rzeczywiście świadczone usługi oraz – niezależnie od tego – wypłatę dywidendy.
Kluczowe jest jednak zachowanie właściwego rozdzielenia pomiędzy:
wynagrodzeniem za pracę → wynagrodzeniem za zarządzanie → wynagrodzeniem za usługi → wypłatą zysku.
Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy transfer środków do wspólnika nie odpowiada rzeczywistej usłudze, pracy lub pełnionej funkcji albo gdy świadczenie w rzeczywistości stanowi dystrybucję zysku.
W przypadku spółki na estońskim CIT nie warto kopiować rozwiązań stosowanych w klasycznym CIT bez wcześniejszej analizy.
Każdą wypłatę dla wspólnika i członka zarządu warto ocenić pod kątem CIT estońskiego, PIT, ZUS, prawa spółek oraz zasad dotyczących ukrytych zysków.
Mafika Accounting – księgowość spółek na estońskim CIT
W Mafika Accounting specjalizujemy się w obsłudze spółek kapitałowych, w tym spółek rozliczających CIT estoński.
Pomagamy przedsiębiorcom prawidłowo zaplanować i rozliczać m.in.:
- wynagrodzenia członków zarządu,
- wynagrodzenia wspólników,
- wypłaty dywidendy,
- świadczenia na rzecz wspólników,
- rozliczenia ukrytych zysków,
- bieżącą księgowość spółek na estońskim CIT.
Dobrze zaprojektowany system wypłat to nie tylko kwestia podatku. To przede wszystkim bezpieczeństwo właściciela i spółki.
