Założenie organizacji pozarządowej to pierwszy krok do realizacji ważnych celów społecznych. Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest: czy lepiej założyć fundację, czy stowarzyszenie? Obie formy prawne należą do sektora NGO, jednak różnią się sposobem powstania, zasadami funkcjonowania, strukturą organizacyjną oraz obowiązkami formalnymi.
W tym artykule przedstawiamy najważniejsze różnice, aby ułatwić wybór odpowiedniej formy działalności.
Czym jest fundacja?
Fundacja jest organizacją ustanowioną przez fundatora (osobę fizyczną lub prawną), który przeznacza określony majątek na realizację społecznie lub gospodarczo użytecznego celu.
Podstawą działalności fundacji jest ustawa o fundacjach oraz statut określający zasady jej funkcjonowania.
Najważniejsze cechy fundacji
- zakładana przez jednego lub kilku fundatorów,
- wymaga wniesienia majątku założycielskiego (funduszu założycielskiego),
- nie posiada członków,
- zarządzana jest przez zarząd,
- może prowadzić działalność gospodarczą, jeżeli przewiduje to statut.
Fundacja sprawdzi się przede wszystkim wtedy, gdy jedna osoba lub grupa fundatorów chce samodzielnie realizować określony cel społeczny i zachować większą kontrolę nad organizacją.
Czym jest stowarzyszenie?
Stowarzyszenie jest dobrowolnym zrzeszeniem osób, które wspólnie realizują określone cele.
W Polsce funkcjonują dwie formy:
- stowarzyszenie rejestrowe – zakładane przez co najmniej 7 osób i wpisywane do KRS,
- stowarzyszenie zwykłe – zakładane przez minimum 3 osoby, o uproszczonej strukturze i mniejszych możliwościach działania.
Najważniejsze cechy stowarzyszenia
- opiera się na członkostwie,
- nie wymaga funduszu założycielskiego,
- najważniejszym organem jest walne zebranie członków,
- decyzje podejmowane są demokratycznie,
- może prowadzić działalność gospodarczą (stowarzyszenie rejestrowe).
Stowarzyszenie będzie dobrym rozwiązaniem dla osób chcących wspólnie rozwijać inicjatywę społeczną i angażować większą liczbę członków.
Fundacja czy stowarzyszenie – najważniejsze różnice
| Kryterium | Fundacja | Stowarzyszenie |
|---|---|---|
| Założyciele | 1 lub więcej fundatorów | 7 osób (rejestrowe) lub 3 osoby (zwykłe) |
| Członkowie | Nie | Tak |
| Majątek założycielski | Wymagany | Nie jest wymagany |
| Najwyższy organ | Zarząd (zgodnie ze statutem) | Walne zebranie członków |
| Podejmowanie decyzji | Przez organy wskazane w statucie | Demokratyczne głosowanie członków |
Kwestie podatkowe
Zarówno fundacje, jak i stowarzyszenia podlegają przepisom podatkowym. W zależności od prowadzonej działalności mogą występować obowiązki związane z:
- podatkiem CIT,
- podatkiem VAT,
- podatkiem od wynagrodzeń pracowników,
- prowadzeniem pełnej księgowości,
- sporządzaniem sprazdań finansowych.
Wiele organizacji może korzystać ze zwolnień podatkowych przewidzianych w ustawie o CIT, jednak ich zastosowanie zależy od rodzaju osiąganych dochodów oraz sposobu ich wydatkowania na cele statutowe.
Działalność gospodarcza w NGO
Fundacje oraz stowarzyszenia rejestrowe mogą prowadzić działalność gospodarczą, pod warunkiem że:
- została przewidziana w statucie,
- dochód jest przeznaczany na realizację celów statutowych,
- organizacja prowadzi odpowiednią ewidencję księgową.
Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z dodatkowymi obowiązkami podatkowymi i rachunkowymi.
Co wybrać?
Fundacja będzie lepszym rozwiązaniem, jeżeli:
- chcesz samodzielnie zarządzać organizacją,
- dysponujesz majątkiem założycielskim,
- planujesz pozyskiwać granty, darowizny oraz prowadzić działalność gospodarczą.
Stowarzyszenie warto wybrać, gdy:
- najważniejsza jest współpraca grupy osób,
- zależy Ci na demokratycznym podejmowaniu decyzji,
- chcesz budować aktywną społeczność członków.
Podsumowanie
Nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla wszystkich. Wybór pomiędzy fundacją a stowarzyszeniem powinien być uzależniony od celu działalności, sposobu zarządzania organizacją oraz planów jej rozwoju.
Już na etapie zakładania NGO warto skorzystać z pomocy specjalistów, aby prawidłowo przygotować statut, wybrać właściwą formę organizacji oraz uniknąć błędów związanych z rejestracją i obowiązkami podatkowymi.
Potrzebujesz pomocy przy założeniu fundacji lub stowarzyszenia?
Mafika Accounting oferuje kompleksowe wsparcie dla organizacji pozarządowych:
- prowadzenie pełnej księgowości NGO,
- doradztwo księgowe,
- rozliczanie dotacji i grantów,
- sporządzanie sprawozdań finansowych,
- bieżące wsparcie zarządów organizacji.
Kontakt:
📧 biuro@mafika-accounting.com
📞 666 252 045
Mafika Accounting – profesjonalna obsługa księgowa i podatkowa fundacji oraz stowarzyszeń.
