Założenie stowarzyszenia to doskonały sposób na realizację wspólnych celów społecznych, edukacyjnych, sportowych, kulturalnych czy charytatywnych. Wiele osób zastanawia się jednak, jak założyć stowarzyszenie, ile osób jest potrzebnych, jakie dokumenty należy przygotować oraz jakie obowiązki pojawiają się po rejestracji.
W tym artykule przedstawiamy cały proces krok po kroku oraz wskazujemy najczęściej popełniane błędy.
Czym jest stowarzyszenie?
Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym i trwałym zrzeszeniem osób, które działają w celu realizacji wspólnych, niezarobkowych celów. Funkcjonuje na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach.
Stowarzyszenie może prowadzić działalność:
- społeczną,
- edukacyjną,
- sportową,
- kulturalną,
- ekologiczną,
- naukową,
- hobbystyczną,
- charytatywną,
- prozdrowotną.
Co ważne, może również prowadzić działalność gospodarczą, jednak osiągnięty dochód musi zostać przeznaczony na realizację celów statutowych.
Jakie są rodzaje stowarzyszeń?
W Polsce funkcjonują dwa podstawowe rodzaje stowarzyszeń.
Stowarzyszenie rejestrowe
Jest wpisywane do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), posiada osobowość prawną i może:
- zawierać umowy,
- zatrudniać pracowników,
- ubiegać się o dotacje,
- prowadzić działalność gospodarczą,
- posiadać majątek.
To właśnie ten rodzaj wybierany jest najczęściej.
Stowarzyszenie zwykłe
Jest uproszczoną formą działalności.
Nie posiada osobowości prawnej, ma ograniczone możliwości działania i nie może prowadzić działalności gospodarczej.
Ile osób potrzeba do założenia stowarzyszenia?
Od kilku lat do założenia stowarzyszenia rejestrowego wystarczy 7 osób pełnoletnich, posiadających pełną zdolność do czynności prawnych i niepozbawionych praw publicznych.
Jak założyć stowarzyszenie krok po kroku?
Krok 1. Określenie celu działalności
Najpierw należy odpowiedzieć na pytanie:
Po co powstaje stowarzyszenie?
Cele powinny być jasno określone, np.:
- wspieranie dzieci,
- rozwój sportu,
- promocja kultury,
- działalność edukacyjna,
- ochrona środowiska.
Krok 2. Przygotowanie statutu
Statut jest najważniejszym dokumentem stowarzyszenia.
Powinien zawierać m.in.:
- nazwę,
- siedzibę,
- teren działania,
- cele,
- sposoby realizacji celów,
- zasady członkostwa,
- prawa i obowiązki członków,
- organy stowarzyszenia,
- sposób reprezentacji,
- zasady gospodarki finansowej,
- procedurę zmiany statutu,
- zasady rozwiązania stowarzyszenia.
Dobrze przygotowany statut pozwala uniknąć wielu problemów podczas późniejszego funkcjonowania organizacji.
Krok 3. Zebranie założycielskie
Podczas zebrania należy:
- podjąć uchwałę o utworzeniu stowarzyszenia,
- przyjąć statut,
- wybrać zarząd,
- wybrać organ kontroli wewnętrznej (najczęściej komisję rewizyjną),
- sporządzić protokół,
- podpisać listę założycieli.
Krok 4. Rejestracja w KRS
Następnie składany jest wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego.
Do wniosku dołącza się między innymi:
- statut,
- listę założycieli,
- protokół zebrania,
- uchwały,
- listę członków zarządu,
- dane osób uprawnionych do reprezentacji.
Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną.
Krok 5. Uzyskanie numerów NIP i REGON
Po wpisie do KRS odpowiednie rejestry administracji publicznej nadają organizacji numer NIP i REGON. W praktyce dane są przekazywane pomiędzy rejestrami, jednak w niektórych przypadkach konieczne może być uzupełnienie wymaganych informacji.
Krok 6. Założenie rachunku bankowego
Każde stowarzyszenie powinno posiadać rachunek bankowy umożliwiający:
- przyjmowanie składek,
- rozliczanie dotacji,
- prowadzenie bieżącej działalności.
Krok 7. Rozpoczęcie działalności
Po zakończeniu formalności organizacja może rozpocząć realizację celów statutowych.
Jakie obowiązki ma stowarzyszenie?
Po rejestracji należy pamiętać o wielu obowiązkach.
Najważniejsze z nich to:
- prowadzenie księgowości,
- sporządzanie rocznych sprawozdań finansowych,
- składanie wymaganych deklaracji podatkowych,
- organizowanie walnych zebrań,
- prowadzenie dokumentacji członkowskiej,
- aktualizacja danych w KRS,
- archiwizacja dokumentów.
Jeżeli stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą lub zatrudnia pracowników, zakres obowiązków znacząco się zwiększa.
Najczęstsze błędy przy zakładaniu stowarzyszenia
W praktyce najczęściej spotykamy się z następującymi problemami:
- źle przygotowany statut,
- nieprecyzyjne cele statutowe,
- błędy w uchwałach,
- niekompletna dokumentacja,
- brak odpowiednich zapisów dotyczących reprezentacji,
- niewłaściwie wybrane PKD dla działalności gospodarczej,
- brak przygotowania do prowadzenia księgowości.
Ich poprawienie po rejestracji często wymaga zmian statutu i ponownego zgłaszania zmian do KRS.
Czy warto skorzystać z pomocy specjalisty?
Choć przepisy pozwalają samodzielnie założyć stowarzyszenie, profesjonalne wsparcie pozwala uniknąć kosztownych błędów już na etapie tworzenia dokumentów.
Doradca specjalizujący się w obsłudze organizacji pozarządowych może pomóc w:
- przygotowaniu statutu,
- opracowaniu uchwał,
- rejestracji w KRS,
- wyborze właściwego sposobu prowadzenia księgowości,
- organizacji obowiązków podatkowych i sprawozdawczych,
- rozpoczęciu działalności gospodarczej przez stowarzyszenie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy stowarzyszenie może zarabiać?
Tak. Może prowadzić działalność gospodarczą, ale osiągnięty dochód musi zostać przeznaczony na realizację celów statutowych.
Ile trwa rejestracja stowarzyszenia?
Czas zależy od obciążenia sądu rejestrowego oraz poprawności złożonych dokumentów. W praktyce procedura może potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy.
Czy stowarzyszenie musi prowadzić księgowość?
Tak. Każde stowarzyszenie ma obowiązki związane z ewidencją finansową, a sposób prowadzenia księgowości zależy od zakresu jego działalności oraz obowiązujących przepisów.
Czy stowarzyszenie może otrzymywać dotacje?
Tak. Zarejestrowane stowarzyszenia mogą ubiegać się o środki z budżetów jednostek samorządu terytorialnego, funduszy krajowych oraz programów Unii Europejskiej, o ile spełniają warunki danego programu.
Podsumowanie
Założenie stowarzyszenia wymaga odpowiedniego przygotowania dokumentów, wyboru organów oraz przeprowadzenia procedury rejestracyjnej. Prawidłowo sporządzony statut i kompletna dokumentacja pozwalają sprawnie przejść przez proces wpisu do KRS oraz uniknąć problemów w przyszłości.
Jeżeli planujesz założyć stowarzyszenie lub potrzebujesz wsparcia w jego rejestracji, warto skorzystać z pomocy specjalistów. Profesjonalne doradztwo prawne, podatkowe i księgowe pozwala bezpiecznie rozpocząć działalność organizacji oraz prawidłowo realizować obowiązki wynikające z przepisów.
